Duikers vliegen naar de tropen voor koraalriffen. Maar twee van de meest fascinerende onderwaterbiotopen ter wereld zijn zeegras en kelpwouden — en die liggen veel dichterbij. Zeegras groeit voor de kust van Zeeland, de Middellandse Zee en Australie. Kelp woekert langs de kust van Noorwegen, Ierland, Zuid-Afrika en Californie. Beide zijn rijker aan leven dan ze op het eerste oog lijken.
Zeegras: de onderwaterweiden
Zeegras (*Posidonia oceanica* in de Middellandse Zee, *Zostera marina* in Noordwest-Europa) is een bloeiende waterplant — geen alg. Het heeft wortels, bloeit en zaait. Zeegras bedden zijn:
- Kraamkamer: larven en jonge vis van tientallen soorten groeien hier op
- Koolstofopslag: zeegras legt meer koolstof vast per hectare dan tropisch regenwoud
- Zuurstofproductie: een hectare zeegras produceert tot 14 liter zuurstof per dag
- Erosiebescherming: wortels houden zeebodem stabiel
Wat je ziet bij zeegrasduiken: zeepaardje (*Hippocampus* spp.), naaldvis (*Syngnathus* spp.), octopus, zeekat, bol-zee-egel, weekdieren. Bij Posidonia in de Middellandse Zee: zeepaling, murene, diverse rifvissen.
Kelpwouden: de bossen van de zee
Reuzenkelp (*Macrocystis pyrifera*) kan 30–50 centimeter per dag groeien en wordt tot 40 meter lang. Kelp vormt een multi-laags ecosysteem — elk niveau heeft eigen bewoners:
- Dak (canopy): zeeottervissen, pijlinktvissen
- Midden: baars, lipvissen, weekdieren
- Bodem: zee-egels, zeesterren, krabben, kreeft
Duiken in een kelpwoud is een meditatieve ervaring — lichtstralen filteren door het bladerdek, vissen zweven om je heen in een bosachtige omgeving.
Beste kelpwoud-locaties
Monterey Bay, Californie (VS): het meest bekende kelpwoud ter wereld. Zeekottervissen die zeehout en zeesterren eten, zonnevis, zeepaardjes. Channel Islands nabij Santa Barbara biedt alternatief zonder de massa.
Kelp Bay, Zuid-Afrika: Cape Town heeft uitstekend kelpwoud langs de westkust. Cape fur seals, zevenkieuwshaai (gevaarlijk — ken de risico's!), apen-octopus.
Lofoten, Noorwegen: arctisch kelpwoud met kabeljauw, heilbot, krabben en edelkoralen. Koud water (4–14°C), dik droogpak vereist.
Schotland: lochs en kustgebieden met Laminaria-kelp, zeehonden en kreeft. Beschermde mariene gebieden bij Lamlash Bay (Arran).
Tasmania, Australie: giant kelp forests in verval door klimaatverandering maar nog spectaculair in beschutte baaien.
Zeegras in Nederland
Zeegras (*Zostera marina*) groeide vroeger in massa's in de Waddenzee maar werd bijna volledig vernietigd door zeeziekteziekte in de jaren 1930 en sindsdien niet volledig hersteld. Herplant-projecten (Radboud Universiteit, Wageningen UR) proberen ze te herstellen.
In de Oosterschelde en het Grevelingenmeer zijn beperkte zeegrasherstelzones. Duikers die zeegras waarnemen kunnen dit melden bij het Zeegras Monitoring Netwerk.
Fotograferen in kelp en zeegras
Zeegras en kelp zijn uitdagend voor fotografie:
- Groen-geel kleurdomineert — gebruik rode filter of filterindeling
- Bewegend blad veroorzaakt onscherpte — wacht op rustig water
- Klein leven (zeepaardje, naaldvis) is macro-fotografie — stativelens aanbevolen
- Backscatter door zwevendde deeltjes — gebruik sidelicht, niet frontlicht
Documenter elke zeegras- of kelpduik in Depth met waarnemingen van soorten en de vegetatiestatus — waardevolle data voor marine biologen.