Stikstofnarcose — ook wel "diepteroes" of door Cousteau poëtisch *l'ivresse des grandes profondeurs* (de roes van de grote diepten) genoemd — is een neurologisch effect dat optreedt wanneer je adem onder hoge druk inademt. Bijna elke duiker ervaart het bij voldoende diepte.
Wat is stikstofnarcose?
Onder hoge druk lost stikstof in je bloed en weefsels op en heeft een verdovend effect op zenuwcellen, vergelijkbaar met lachgas of een lichte alcoholroes. Het effect begint rond 30 meter en wordt sterker bij 40 meter en dieper.
Symptomen herkennen
- Euforie of overdreven ontspanning — alles voelt prima, problemen lijken triviaal
- Trager denken — rekensom maken of kaart lezen gaat moeizaam
- Concentratieproblemen — verlies van focus op de duik
- Valse geruststelling — je merkt soms niet zelf dat je geaffecteerd bent
Risicofactoren
Vermoeidheid, angst, koud water en een hoge ademhaalssnelheid versterken het effect. Alcohol de dag ervoor verhoogt de gevoeligheid.
Wat te doen bij narcose
Stijg 5–10 meter — het effect verdwijnt vrijwel onmiddellijk bij een beperkte opwaartse beweging. Geef een buddy-sein, stijg samen, hergroepeer. Er zijn geen permanente gevolgen van narcose zelf; het gevaar is een indirecte fout die je maakt wanneer je oordeel aangetast is.
Voorkomen
Ervaring bouwt enige tolerantie op. Daalt rustig af, geef je lichaam tijd om aan te passen. Bij technisch duiken: gebruik helium in het ademgasmengsel (trimix) — helium heeft geen narcotisch effect.
Verwar narcose niet met CO₂-stapeling of decompressieziekte (zie [[decompressieziekte-behandeling-voorkomen]]).
Log je diepteduiken in Depth — noteer maximale diepte en eventuele narcosesymptomen als waardevolle leerervarings voor jezelf en je instructeur.
Veelgestelde vragen
Went je aan narcose?
Gedeeltelijk — ervaren diepteduikers rapporteren minder effect, maar tolerantie verdwijnt nooit volledig.
Mag ik solo diepteduiken?
Sterk afgeraden — narcose is extra gevaarlijk zonder buddy die corrigerend kan optreden.
Is narcose ook bij nitrox een probleem?
Ja — nitrox vermindert narcose niet. Alleen heliummengsels reduceren het narcotisch effect.