Zeepaardje (*Hippocampus* spp.)
Zeepaardjes zijn de enige diersoort waarbij het mannetje zwanger is. Het vrouwtje legt de eitjes in de broedzak van het mannetje, die de embryo's voedt en na 10–45 dagen de nakomelingen "baart".
Soorten in Europese wateren
**Kortsnuit zeepaardje (*Hippocampus hippocampus*)**: tot 15 cm; aanwezig in Atlantische kustwateren inclusief Noord-Franse en Engelse kust; zeldzaam in Noordzee.
**Langsnuit zeepaardje (*Hippocampus guttulatus*)**: tot 22 cm; meer Mediterraan; kleurrijker; mane-achtige uitsteeksels. Aanwezig in Atlantische kusten van Portugal tot Nederland.
**Klein zeepaardje (*Hippocampus subelongatus*)**: West-Australisch; niet Europees.
Waar in Nederland te vinden
Zeepaardjes zijn zeldzaam in Nederlandse wateren maar gedocumenteerd in:
- Westerschelde (Zeeland): zeegras- en oesterbedden
- Oosterschelde: beschermde inhammen
- Waddenzee: langs zeegrasranden (observaties zijn ongewoon)
Meeste waarnemingen zijn bij Zeeuwse kustduiken, met name Grevelingenmeer en Zeelandbrug-omgeving.
Gedrag en fotografie
Zeepaardjes zijn slecht zwemmer — ze ankeren zichzelf met hun staart aan zeegras of koraal. Benadering moet uiterst langzaam: elk schrikmoment en ze vlechten weg in het zeegras.
Fotografeer altijd met aanval licht (strobe aan de zijkant), nooit met frontale flits — dit blecht de kleur en jaagt ze.
Pijpvis (*Syngnathus* spp.)
Pijpvissen zijn de "rechte broers" van zeepaardjes — zelfde familie (Syngnathidae), maar rechtuit van lichaamsbouw. Net als zeepaardjes is het mannetje zwanger bij de meeste soorten.
Soorten in Europese en Nederlandse wateren
**Brede pijpvis (*Syngnathus typhle*)**: meest voorkomende soort in Noordzee, Waddenzee en Zeeuwse Delta. Tot 30 cm. Leeft in zeegras. Kleur past aan substraat aan.
**Kleine pijpvis (*Syngnathus rostellatus*)**: kleiner; meer naar open water; tot 17 cm.
**Addervis (*Entelurus aequoreus*)**: groter, slankste; meer offshore en pelagisch.
**Zeenaald (*Nerophis ophidion*)**: zonder buikvin; vrouwtje draagt de eitjes op de buik (omgekeerde rolverdeling).
Vinden in Nederland
Pijpvissen zijn talrijker dan zeepaardjes en worden regelmatig gezien bij:
- Zeegrasranden in Grevelingenmeer en Oosterschelde (0–5 m)
- Schelpenrif en grindbodems in Zeeland
- Sommige Waddenzee-locaties bij hoog water
Ghost pipefish (*Solenostomus* spp.)
Niet te verwarren met gewone pijpvis — ghost pipefish is een aparte familie (Solenostomidae), uitsluitend tropisch Indo-Pacific. De vrouwtjes zijn de zwangere partner (omgekeerd aan Syngnathidae).
Ghost pipefish zijn extreme camoufleurs — ze hangen verticaal in zeegras, bij zee-egels of zachte koralen en zijn bijna onzichtbaar. Lembeh Strait en Raja Ampat zijn toplocaties.
Bedreigingen
- Zeegrasachteruitgang: door watertuimelaar, eutrofiëring en mechanische beschadiging
- Bijvangst: pijpvissen worden gevangen in garnaalkor en fuiken
- Bycatch voor TCM: gedroogde zeepaardjes zijn medicinaal product in traditionele Chinese geneeskunde; illegale handel is groot
Loggen in Depth
Noteer zeepaardje- en pijpviswaarnemingen in Depth met exacte coördinaten of een beschrijving van de stek. Zeepaardjeswaarnemingen in Nederlandse wateren zijn zeldzaam genoeg om te melden bij het Zeepaardjemeetnet (IMARES). Elke melding draagt bij aan de populatietrend-studie.