Zeehonden en zeeleeuwen zijn de clowns van de onderwaterwereld. Ze zijn nieuwsgierig, speels en soms brutaal aanwezig — ze snuffelen aan uw masker, bijten in uw vinnen en draaien rondjes om u heen. Een duik met een zeehond of zeeleeuw behoort tot de meest plezierige ervaringen in de duiksport.
Zeehonden vs. zeeleeuwen: het verschil
Beiden zijn zeezoogdieren (Pinnipedia) maar behoren tot verschillende families:
| Kenmerk | Zeehond (Phocidae) | Zeeleeuw (Otariidae) | |---|---|---| | Oren | Geen zichtbare oorschelpen | Kleine oorschelpen | | Voortbeweging op land | Kruipend op buik | Op alle vier de ledematen | | Voortbeweging in water | Achterste zwemvliezen | Voorste zwemvliezen (vleugels) | | Snelheid in water | Tot 35 km/h | Tot 40 km/h | | Typische locaties | Noord-Atlantisch, Arctisch, Antarctisch | Stille Oceaan, Galapagos, Australië | | Gedrag met duikers | Nieuwsgierig, soms terughoudend | Actief, speels, soms assertief |
Soorten die duikers tegenkomen:
- Gewone zeehond (Phoca vitulina): Noordzee, Noorwegen, Schotland
- Grijze zeehond (Halichoerus grypus): Britse eilanden, Kanaalilandjes
- Zuidelijke zeeolifant (Mirounga leonina): Antarctisch
- Californische zeeleeuw (Zalophus californianus): Galapagos, Californische kust
- Australische pelsrob (Arctocephalus pusillus): Zuid-Australië, Nieuw-Zeeland
Hoe zeehonden en zeeleeuwen interacteren
Zeehonden zijn in het water nieuwsgieriger dan aan land. Jonge dieren (pups en juvenielen) zijn de meest speelse interactiepartners. Typisch gedrag:
- Cirkelen: rondjes draaien om de duiker als inspectie
- Vinnen bijten: speels bijten in uw vinnen of uitrusting
- Masker-snuffelen: ze brengen hun snoet dicht bij uw masker
- Bellenblazen: zeeleeuwen blazen soms opzettelijk luchtbellen als spel
- Apenstreken: rollen, spiralen en plotse duiken als uitnodiging tot spel
Volwassen mannetjes zijn anders — grotere zeehonden (grijze zeehonden, zeeolifanten) en zeeleeuwen-bullen kunnen agressief worden in het broed-seizoen. Houd afstand van grote mannetjes, met name in de periode mei–augustus.
Beste locaties voor zeehond/zeeleeuw-duiken
Galapagos (Ecuador)
De Galapagos-zeeleeuwen zijn berucht voor hun speellustigheid. Op Isla Santa Fe, San Cristóbal en Española zwemmen ze actief mee met snorkelaars en duikers. Ze leven dicht bij de stranden en duikerssteiger — ontmoetingen zijn vrijwel gegarandeerd.
The Farne Islands (Engeland)
Grijze zeehonden in overvloed. Tijdens het pup-seizoen (november–januari) zijn ze extra nieuwsgierig. De tochten vertrekken vanuit Seahouses (Northumberland). Temperatuur: 8–14°C — droogpak of dik nat pak.
Lundy Island (Bristol Channel, Engeland)
Marine Nature Reserve; grote zeehonden-kolonie. Helder water en gevarieerd riflandschap.
Montague Island (New South Wales, Australië)
Australische pelsrobben (fur seals) bewonen dit eiland massaal. In de zomer (oktober–april) duiken de zeehonden actief mee.
Hornby Island (British Columbia, Canada)
Havenrob-populatie in Kanada; duiken van boten of kust.
Tórshavn (Faeröer-eilanden)
Grijze zeehonden in de fjorden; ongecommercialiseerd en goed zicht in de koude wateren.
Kaap Fur Seal Colony (Namibië)
Cape Cross Seal Reserve herbergt 100.000+ kapen zeehonden. Duiken mogelijk vanuit liveaboards; zeehonden zijn nieuwsgierig en snel.
Veiligheidsregels
Afstand en gedrag
- Raak nooit een zeehond of zeeleeuw aan tenzij hij zelf contact maakt
- Voed ze nooit — associatie van voedsel met mensen is gevaarlijk voor het dier
- Houd afstand van moeder-pup-paren — moeders kunnen bijten ter bescherming
- Keer nooit uw rug naar een grote zeeleeuw-bul in het broed-seizoen
- Geen plotse bewegingen — rustig en traag, het dier bepaalt de afstand
Beten en verwondingen
Zeehonden kunnen bijten — hun tanden zijn scherp. Verwondingen zijn zeldzaam maar mogelijk, met name bij:
- Zeehonden die aan land zijn en benaderd worden
- Grote bullen in het broed-seizoen
- Voedselbetrokkenheid (nooit meenemen)
Zeehondenbeet-infectie: zeehondenspecifieke bacteriën (o.a. Streptococcus phocae) kunnen een ernstige huidinfectie veroorzaken. Reinig bijtwonden onmiddellijk grondig en raadpleeg een arts.
Uitrusting bij zeehond-duiken
- Droogpak (bij koud water zoals Engelse kust): zeehonden leven in koud water
- Handschoenen: geen — een zeehond die aan uw hand snuffelt is aangenamer zonder
- Vinnen: stevige vinnen — zeehonden bijten speels aan de rubbertip
- Camera: wide-angle of fisheye voor dicht-bij-portretten; zeehonden zijn niet schuw
Zeehonden en milieudruk
De gewone zeehond en grijze zeehond staan niet op de Rode Lijst maar ondervinden druk van:
- Visvangst: bijvangst in netten, conflict met vissers
- Vervuiling: plastic en microplastics in hun leefgebied
- Verstoring: toerisme op broedplaatsen in het pup-seizoen
Verantwoord duiken:
- Bezoek pup-kolonies niet in het zoogseizoen (november–januari voor grijze zeehond)
- Houd minimaal 5–10 meter afstand van zeehonden op rotsen of stranden
- Gebruik gecertificeerde bootoperators
Logboekvoering in Depth
Noter elke zeehond- of zeeleeuwontmoeting in Depth met:
- Soort (zeehond, zeeleeuw, zeeolifant)
- Aantal exemplaren
- Gedrag (nieuwsgierig, speels, voedend, vluchting)
- Watertemperatuur en zichtbaarheid
Zo bouwt u een persoonlijk overzicht van de mooiste ontmoetingen.
Veelgestelde vragen
Kan een zeeleeuw een duiker aanvallen?
Ernstige aanvallen zijn zeldzaam maar mogelijk bij grote bullen in het broed-seizoen. Normale duiken met juvenielen en vrouwtjes zijn veilig.
Hoe verschil ik een zeehond van een zeeleeuw onder water?
Zeeleeuwen zwemmen met grote slag van de voorste zwemvliezen (als vleugels); zeehonden bewegen met kronkeling van het achterlichaam en een krachtige staart.
Is een nat pak voldoende bij zeehond-duiken in Engeland?
Een 7 mm dubbel pak is het minimum; een droogpak wordt sterk aanbevolen bij Engelse kusttemperaturen (8–14°C).