De onderwaterwereld heeft een eigen seizoensritme. Net als op het land zijn er periodes van explosieve activiteit, migratie, voortplanting en rust. De beste duikers kennen dit ritme en plannen hun duiken daarop. In deze gids: wat er per seizoen onder water verandert.
Lente (maart–mei) — ontwaken en paaigedrag
De lente is de periode van hergeboorte, ook onder water:
Zeepaardjes en pijlinktvissen In de Noordzee en Middellandse Zee beginnen zeenaaldvissen en zeepaardjes in het voorjaar aan hun paaigedrag. Mannetjes en vrouwtjes zoeken elkaar op in zeegrasvelden. In het Grevelingenmeer (Nederland) zijn zeepaardjes van april–juni het actiefst.
Pijlinktvis aggergaties Atlantische pijlinktvissen (*Loligo vulgaris*) verzamelen zich in het voorjaar in ondiepe baaien om te paaien. Massa-aggregaties van tientallen of honderden dieren zijn soms te zien.
Koraalspawn (tropisch) Op Great Barrier Reef en Caribische riffen vindt koraalspawn plaats in het vroege voorjaar (na de volle maan). Miljoenen koraallarven worden gelijktijdig vrijgegeven — een biologisch spektakel maar het water is soms melkwit van de eieren en sperma.
Watertemperatuur In Nederland stijgt de watertemperatuur van 6 naar 12 graden. Zicht verbetert. Eerste weerswisselingen brengen fytoplankton-bloei — zicht kan tijdelijk verslechteren.
Zomer (juni–augustus) — piek biodiversiteit
De zomer is de drukste periode voor de onderwaterwereld:
Maximale diversiteit Watertemperatuur is op piek, voedselketens zijn actief, jonge vis en juveniele soorten zijn overal aanwezig. De beste tijd voor fotografie: maximale biodiversiteit op ondiepe riffen.
Migrerend zeeleven (tropisch) Walvishaaien zijn aanwezig bij Oslob (Filipijnen) jaarrond maar in de zomer ook bij Isla Mujeres (Mexico). Mantaroggen aggregeren bij Hanifaru Bay (Malediven) augustus–september.
Bioluminescentie In de Middellandse Zee en tropische wateren is bioluminescentie het sterkst in de warme zomermaanden, als plankton-concentraties op hun hoogst zijn. Nachtduiken in de zomer = maximale kans op lichtgevend plankton.
Nederland Watertemperatuur 14–20 graden. Zeepaardjes actief. Pijlinktvissen aanwezig. Beste duikmaanden voor beginners in de Zeeuwse wateren.
Herfst (september–november) — migraties en rust
De herfst is de periode van migraties en voorbereiding:
Haaienmigraties In de Atlantische Oceaan migreren haaiensoorten naar het zuiden voor de winter. In de Middellandse Zee bewegen blauwvintonijn- en haaipopulaties. In Australie beginnen walvishaaien hun migratie langs de westkust.
Haringscholen In de Noordzee trekken haringscholen door het water, gevolgd door zeehonden, bruinvissen en zeevogels. Helder zicht door minder plankton maakt herfst-Noordzeeduiken soms spectaculairder dan zomer.
Koraalriffen (tropisch) In het Caribisch gebied begint het najaar van het hurricaneseizoen — sommige duiklocaties zijn gesloten of minder toegankelijk. Oktober–november is echter uitstekend: minder toeristen, goed zicht, aangenaam water.
Winter (december–februari) — rust en koude-waterspecialisten
Winter is de tijd van rust maar ook van unieke ervaringen:
Manatees en Florida In de winter zoeken Florida-manatees warmtewaterbronnen op in Crystal River. Dit is het absolute hoogtepunt van manatee-duiken.
Hamerhaai-aggregaties Hamerhaaien verzamelen zich in de winter bij Cocos Island en Galapagos in grote scholen. De koude wateren van de Humboldt-stroom brengen voedsel omhoog en trekken predatoren.
Arctisch en antarctisch duiken Winter is paradoxaal de beste tijd voor ijs-duiken in het Arctisch: het ijs is stabiel, water is helder. Extreme omstandigheden voor extreme duikers.
Nederland Watertemperatuur daalt naar 2–6 graden. Droogpak verplicht. Wrakduiken op de Noordzee is minder populair maar het water is soms helderder. Zeehonden in Zeeland zijn actiever in de winter.
Praktisch plannen per bestemming
Gebruik Depth om duiken te loggen met datum en watertemperatuur. Over tijd bouw je een persoonlijk seizoenskalender op van jouw favoriete locaties — wat er wanneer te zien was, wanneer het zicht het beste was, en welke soorten je wanneer tegenkwam.