Hard koraal bouwt het rifskelet; zacht koraal geeft het rif zijn kleur. Zachte koralen en gorgoniënen (zeewaaiers, zeespannen) zijn de meest fotogenieke elementen van het tropische rif.
Wat zijn zachte koralen?
Zachte koralen (Octocorallia) hebben geen harde calciumcarbonaatskelet zoals hard koraal, maar steunweefsel van proteïne (scleriet) of spicula. Ze zijn flexibel en bewegen met de stroming. Alle acht tentakels hebben veertjes (pinnate tentakels), in tegenstelling tot hard koraal (effen tentakels).
Soortgroepen:
- Alcyonacea: zachte koraalbos; meest zichtbaar; tropisch
- Gorgonacea: zeewaaiers en zeespannen; stevige axiale structuur
- Pennatulacea: zeeveren; bodemleven; dieper water
Gorgoniënen (zeewaaiers)
Gorgoniënen zijn koloniën van kleine poliepen bevestigd aan een vertakkend skelet van gorgonine (eiwit). Ze staan loodrecht op de stroming zodat poliepen maximaal plankton vangen.
Kleur: rood, oranje, geel, paars, wit Grootte: 10 cm tot 3 m (enkele soorten) Diepte: 5 m tot 200+ m
Iconische soorten
- Elisella paraplectana (paarse zeewaaier): Middellandse Zee; spectaculair bij Grotten van Malta
- Subergorgia mollis (oranje zeewaaier): Stille Oceaan; tot 2 m breed
- Melithaea ochracea: Indonesië; bloedoranje
Symbiose in zachte koralen
- Pygmee-zeepaardje (*Hippocampus bargibanti*): leeft enkel op *Muricella* zeewaaier; past kleur exact aan
- Glasaalvis: paait in zachte koraalkolonies in Atlantisch Oceanisch gebied
- Sponzen: groeien mee met gorgonine-kolonieschepen
Beste locaties
Komodo, Indonesië
- Manta Alley / Batu Bolong: rifwanden bedekt met zachte koralen; kleurexplosies op 10–25 m
Fil Merja (Malta)
- Elisella zeewaaiers; Middellandse Zee-soortenrijkdom; 25–45 m diepte
Scapa Flow, Schotland
- Duizma reden gorgoniënen op WWII-wrakken; plumose anemonen
Coral Sea (Australië)
- Flinders Reefs: gorgoniënen-bossen tot 2 m breed op muren
Banda Sea (Indonesië)
- Zeldzame diepe gorgoniënen; liveaboard vereist
Fotografietips
- Groothoek voor context van grote zeewaaier
- Macro voor pygmee-zeepaardje op gorgonine; kleur staat tegenover de waaier
- Flank-belichting met strobe van de zijkant accentueert transparante kleur
- Zachte koralen bewegen bij zelfs lichte stroming: bij macro kortere sluitertijd
Loggen in Depth
Documenteer gorgoniënen-locaties in Depth met soort, grootte en GPS. Koraalgezondheidsdata is nuttig voor IUCN-monitoring van Gorgonacea.