Terwijl rifvissen alle aandacht opeisen, werken zeegurken, zeesterren en zee-egels geruisloos aan de basis van het rifecosysteem. Ze zijn cruciaal voor sedimentrecycling en worden door duikers vaak over het hoofd gezien.
Zeegurken (Holothuroidea)
Zeegurken zijn stekelhuidigen (Echinodermata) die sediment ineten en organisch materiaal eruit filteren.
Ecologische rol
- Zeven en bewerken grote hoeveelheden sediment
- Een zeegurk verwerkt gemiddeld 25 kg sediment per jaar
- Recyclen organische stof terug in de voedselketen
- Helpen bij calcium-cycling in het rifecosysteem
Verdedigingsmechanisme
Bij bedreiging ejaculeren zeegurken cuvierse organen — kleverige, giftige draden die predatoren verwarren. Sommige soorten stoten hun eigen ingewanden uit (holothurien); die groeien later terug.
Soorten
- Thelenota ananas (ananas-zeegurk): grote, rode stekels; Indo-Pacifisch
- Holothuria scabra (sandfish): meest bedreigd door overbevissing
- Stichopus chloronotus: groen; getijdenzone
Zeesterren (Asteroidea)
Zeesterren zijn roofdieren met buisvoetjes die ze gebruiken voor voortbeweging en buit openen.
Gewone zeester (*Asterias rubens*)
- Meest voorkomend in Noordzee; oranje-rood; 5 armen
- Eet mosselen, oesters, alikruiken
Kroon-van-doornen (*Acanthaster planci*)
- Rifpredator; eet hard koraal
- Bij uitbraak (plague): verwoest rifoppervlakte
- 2016–2018 uitbraak GBR: 6,8% rifschade
Blauwe zeester (*Linckia laevigata*)
- Helderblauw; Indo-Pacifisch; eet microfauna op rifoppervlak
- Populair voor fotografie
Zee-egels (Echinoidea)
Rifbegrazer
Zee-egels bewegen microalgen van rifoppervlak met kalk-tanden (Aristoteles-lantaarn). Dit is cruciaal voor koraalbroei: algenvrij oppervlak = aanhechtingspunt voor koraallarvae.
Sleutelsoort
*Diadema antillarum* (lange-stekel-zee-egel) was sleutelsoort in Caribisch rif. Door massasterfte in 1983 (onbekende pathogeen) explodeerden algen → rifsterfte in Jamaica en omgeving.
Giftig
*Toxopneustes pileolus* (bloemenhoedze-egel): sterk gif; aanraking vermijden.
Loggen in Depth
Documenteer zeegurken, zeesterren en zee-egels in Depth — met bijzondere aandacht voor kroon-van-doornen-dichtheid. Plague-waarnemingen zijn urgent voor GBRMPA en IUCN.