Spearfishing — onderwaterjacht — is een van de meest pure vormen van vissen: je duikt, je vindt je prooi, je jaagt. In tegenstelling tot staand water of hengelen is spearfishing selectief (je kiest precies welke vis je neemt), heeft het geen bijvangst en vereist het actief lichamelijke vaardigheid. Maar het is ook zwaar gereguleerd en verboden in veel gebieden. In deze gids: de regels, de technieken en de ethiek.
Wettelijke situatie in Nederland en Europa
Nederland
Onderwaterjacht in zout water is in Nederland strikt gereguleerd onder de Wet Dieren en de Visserijwet. Voor vrijwel alle soorten in de Noordzee en Zeeuwse wateren is specifieke toestemming vereist. Praktisch gezien is recreatieve spearfishing in Nederland vrijwel niet mogelijk in zout water.
Zoetwater spearfishing: in binnenwateren is spearfishing op vrijwel alle soorten verboden onder de Visserijwet. Uitzondering: invasieve soorten zoals exotische karpers in specifieke gevallen en met ontheffing.
Conclusie Nederland: recreatieve spearfishing is in de praktijk niet wettelijk toegestaan. Duikers die interesse hebben in de techniek doen dit buiten Nederland.
Mediterraan Europa
Griekenland: spearfishing is toegestaan met een vrijdukbrevet, maar alleen bij vrijduiken (geen tanks!). Verboden in marienbeschermde gebieden, bij nachtvissen en binnen 150 meter van badstranden. Maximale diepte en soorten zijn geregeld.
Spanje en Portugal: spearfishing toegestaan voor vrijduikers met vergunning. Specifieke soorten verboden (bijv. rode tonijn, roodbaars). Volledig verboden in mariene reservaten.
Italie en Kroatië: vergelijkbare regels als Spanje — toegestaan voor vrijduikers met vergunning in toegestane gebieden.
Verboden met scuba: overal in Europa is spearfishing met scuba-duikuitrusting verboden. Spearfishing is uitsluitend voor vrijduikers.
Buiten Europa
Australie: staat per staat verschillend geregeld. Queenslandontbreekt grote restricties in zout water; andere staten hebben meer beperkingen.
Florida, VS: uitgebreid systeem van gesloten seizoenen, maat- en soortbeperkingen. Populair bij lokale bevolking.
Tropische eilanden: veel Caribische eilanden (Bonaire, Cayman) verbieden spearfishing volledig in hun mariene reservaten. In andere gebieden is het toegestaan.
Uitrusting voor spearfishing
Speerguns
Bandspecergun (rubber-powered): de meest populaire voor recreatief gebruik. Gummi banden geven de lanceerenegie. Verschillende lengtes (60–180 cm) voor verschillende soorten en dieptes.
Pneumatisch speergun: perslucht geeft de kracht. Krachtiger, ingewikkelder. Minder populair bij beginners.
Polespear: een eenvoudige staak met punt, aangedreven door handkracht. Minder bereik, vereist meer benadering. Ideaal voor beginners en ondiepe visserij.
Overige uitrusting
- Wetsuit: donkere kleuren (blauw, groen) vallen minder op voor vissen
- Masker met laag volume: essentieel voor diepere vrijduiken
- Bifins: lange vinnen voor efficiënte afdaling
- Stringer of float: touw aan de oppervlakte om gevangen vis te hangen
- Mes: voor noodgevallen, vislijn, of het snel doden van gevangen vis
- Float en duikvlag: verplicht in de meeste landen — signaleert je positie aan boten
Vrijduiktechnieken voor spearfishing
Stalken
Vissen zijn vluchtig — je kunt ze niet achtervolgen. In plaats daarvan:
- Wacht: duik omlaag, houd positie op de zeebodem, wacht tot de vis nieuwsgierig naderbij komt
- Langzame benadering: bewegingen zijn langzaam en niet-bedreigend
- Gebruik de omgeving: kom van achter rotsen of koraal; gebruik de zeebodem als camouflage
Adem-optimalisatie
Spearfishing vraagt langere bottom-time dan gewoon vrijduiken — je wacht op de vis. Technieken:
- Ontspanning voor duik: 5–10 minuten ademen op de oppervlakte
- Verboden: hyperventileren vóór de duik (vergroot de kans op shallow water blackout)
- Regelmatige oppervlakteintervallen: 3× je duiktijd rusten aan de oppervlakte voor de volgende duik
Ethiek bij spearfishing
Shoot to eat: vang alleen wat je eet. Nooit als trofee.
Minimale maatregels: vang geen ondermaatse vissen. Weet welke maten gelden per soort.
Beschermde soorten: vang nooit beschermde soorten — zelfs als je ze kunt. Zeepaardje, zeenaaldvis, rogge en bepaalde haaiensoorten zijn beschermd.
Spawnende vissen: vermijd spawnende vissen — hun afwezigheid heeft disproportioneel effect op de populatie.
Buddy-systeem: altijd met buddy duiken bij spearfishing. Shallow water blackout is de grootste gevaar.
Registreer je spearfishing-duiken in Depth met locatie, gevangen soorten, maaten en teruggegooid (released) vissen — bijdragen aan sportvisserijdata.