Nitrox — ook wel Enriched Air Nitrox (EAN) of simpelweg "verrijkte lucht" — is een gasmengsel met meer zuurstof dan normale lucht (21%). Populair bij recreatieve duikers omdat het de no-deco-tijden verlengt. Maar nitrox heeft ook een risico: zuurstofvergiftiging (oxygen toxicity). Dit is wat je moet weten.
Wat is nitrox?
Normale lucht bestaat voor 21% uit zuurstof (O2) en 79% stikstof (N2). Nitrox heeft een hoger zuurstofpercentage — typisch 32% (EAN32) of 36% (EAN36) — en correspondend minder stikstof.
Minder stikstof = minder stikstofopname per minuut = langere no-deco-tijden.
Voordelen van nitrox
Langere no-deco-tijden: Vergelijking op 30 meter:
- Lucht (21%): no-deco-limiet ~20 minuten
- EAN32: no-deco-limiet ~30 minuten
- EAN36: no-deco-limiet ~40 minuten
Vergelijking op 18 meter:
- Lucht: no-deco-limiet ~56 minuten
- EAN32: no-deco-limiet ~95 minuten
Minder vermoeidheid: dit is anekdotisch maar veel nitrox-duikers rapporteren minder vermoeidheid na de duik. De verklaring is niet volledig wetenschappelijk bewezen maar mogelijk gerelateerd aan minder stikstofopname.
Kortere veiligheidstop: sommige duikcomputers geven korte veiligheidsstoppen bij nitrox als je ruim binnen de limieten dook.
Het risico: zuurstofvergiftiging
Hoe meer zuurstof, hoe dieper je kunt duiken is FOUT. Het omgekeerde is waar: hogere zuurstofconcentraties zijn gevaarlijker op grotere diepte.
Partiaaldruk van zuurstof (ppO2): De toxiciteit van zuurstof hangt niet af van het percentage maar van de absolute hoeveelheid (partiaaldruk):
ppO2 = fractie O2 × absolute druk
Voorbeeld: EAN32 op 40 meter (5 bar absoluut): ppO2 = 0,32 × 5 = 1,6 bar
Maximale ppO2-limieten:
- PADI-richtlijn: maximaal 1,4 bar ppO2 tijdens de duik (conservatief)
- Maximaal 1,6 bar ppO2 als absoluut maximum (tijdelijk)
Maximale diepte per gasmengsel:
| Gasmengsel | Max. ppO2 1.4 | Max. ppO2 1.6 | |-----------|--------------|--------------| | EAN28 | 40 m | 47 m | | EAN32 | 34 m | 40 m | | EAN36 | 29 m | 34 m | | EAN40 | 25 m | 30 m |
EAN36 op 35 meter is gevaarlijk — je overschrijdt de ppO2-limiet.
Symptomen van zuurstofvergiftiging (CNS toxicity):
- Duizeligheid, tintelingen
- Krampen (zelden maar mogelijk zonder voorwaarschuwing)
- Visuele storingen
Zuurstofvergiftiging kan leiden tot bewustzijnsverlies onder water — levensgevaar. Houd altijd je ppO2-limiet aan.
Praktisch nitrox-duiken
Analyseer je fles voor de duik
Vertrouw nooit op het etiket. Analyseer altijd het zuurstofpercentage van je fles met een zuurstofanalyser voor de duik. Documenteer het gemeten percentage en de maximale duikdiepte.
Stel je duikcomputer correct in
Een nitrox-computer moet worden ingesteld op het gemeten O2-percentage van jouw fles. Als je een EAN32-fles hebt maar je computer staat op 21% (lucht), berekent de computer te lange no-deco-tijden. Gevaarlijk.
Maximale diepte label
Schrijf de maximale duikdiepte op de fles (bijv. "MAX 34M EAN32"). Dit is een duik-veiligheidsmaatregel: als iemand anders je fles gebruikt, weet hij de limiet.
Niet dieper dan je gasmengsel toestaat
Dit klinkt vanzelfsprekend maar is de meest voorkomende nitrox-fout. Als je EAN32 duikt en je wilt dieper dan 34 meter: gebruik dan een andere fles (lucht of EAN28) voor dat deel van de duik.
Wanneer nitrox de goede keuze is
Ja, nitrox kiezen als:
- Je meerdere duiken per dag maakt en meer no-deco-tijd wilt op ondiepe tot middelmatige diepte (10–30 meter)
- Je minder snel uitgeput wilt zijn bij meerdere duiken per week
Nee, nitrox niet kiezen als:
- Je regelmatig dieper dan 40 meter duikt — hier is nitrox beperkend
- Je de ppO2-limieten niet begrijpt of niet wilt bijhouden
Nitrox-certificering
Een nitrox-certificering (PADI Enriched Air Diver, CMAS Nitrox, SSI Nitrox) is vereist bij de meeste duikscholen om nitrox te huren. De cursus kost een halve dag en leert de theoretische achtergrond van ppO2-management.
Registreer altijd je nitrox-informatie in Depth: het O2-percentage, de maximale duikdiepte, de behaalde no-deco-tijd en de werkelijke duikdiepte.