Duiken stelt specifieke eisen aan het lichaam. De drukveranderingen en de fysieke inspanning raken het cardiovasculaire systeem, de longen, de bijholten en het middenoor op manieren die in het dagelijks leven niet voorkomen. Een medische keuring bepaalt of je veilig kunt duiken — en bij welke aandoeningen dit niet het geval is.
Wanneer is een medische keuring verplicht?
Bij de meeste duikopleidingen (PADI, SSI, CMAS) is geen doktersverklaring verplicht, maar er is een medische vragenlijst (RSTC Medical Statement) die je eerlijk invult. Antwoord je "ja" op een of meer vragen, dan moet je een arts raadplegen voor je duiklessen begint.
Bij professionele activiteiten (duikinstructeur, beroepsduiker) is een jaarlijkse keuring bij een erkende duikarts verplicht.
De RSTC-vragenlijst: rode vlaggen
De standaard medische vragenlijst vraagt naar:
- Hart en vaten: Hartoperatie, hartritmestoornissen, angina, hoge bloeddruk, aangeboren hartafwijkingen
- Longen: Astma (actief), spontane pneumothorax, COPD, longoperatie, hoesten met bloed
- KNO: Chronische sinusitis, trommelvliesproblemen, buisjes
- Neurologisch: Epilepsie, multiple sclerose, cerebraal incident
- Psychiatrisch: Claustrofobie, angststoornis
- Overig: Diabetes (insuline), zwangerschap, actieve geestelijke gezondheidsbehandeling
Specifieke aandoeningen besproken
Astma
Controversieel. Mild, goed gecontroleerd, allergisch astma is met toestemming van een duikarts acceptabel. Bronchospasme bij inspanning of koude is een absolute contra-indicatie — risico op air trapping bij opstijgen.
Diabetes
Type 2, dieet- of tabletgecontroleerd: met goede glucoseregulatie doorgaans acceptabel. Insuline-afhankelijk: individuele beoordeling; vereist strikte glucosemonitoring voor/tijdens/na duiken.
Hypertensie
Stabiel gecontroleerde bloeddruk is acceptabel. Sommige antihypertensiva (bètablokkers) verlagen maximale hartfrequentie — relevant bij zware inspanning. Let op diuretica en dehydratie.
Epilepsie
Absolute contra-indicatie bij actieve epilepsie. Na 5 jaar aanvalsvrij zonder medicatie kan een duikarts toestemming geven — situatieafhankelijk.
Trommelvliesperforatie
Acute perforatie: wachten tot volledig geheeld. Chronische perforate (bijv. buisjes): absolute contra-indicatie — water bereikt middenoor direct.
Zwangerschap
Afgeraden in alle trimesters. Dierexperimenteel bewijs voor verhoogd risico op aangeboren afwijkingen door decompressiebelasting.
De duikarts (hyperbaararts)
Bij twijfel doorverwijzing naar een arts met hyperbaargeneekundige opleiding. In Nederland: KNWRD-erkend sportduikarts. De arts beoordeelt:
- Anamnese en klachten
- Lichamelijk onderzoek (KNO, hart/longen)
- Spirometrie (longfunctie)
- Eventueel ECG of inspanningstest
De keuring duurt 30-60 minuten. Kosten: €80-150. Geldigheid: doorgaans 1-2 jaar.
Leeftijd en duiken
- Kinderen: Minimumleeftijd voor PADI Junior Open Water is 10 jaar; volledige Open Water 15 jaar. Borstkas-anatomie is pas volledig ontwikkeld rond 12-15 jaar.
- Ouderen: Geen bovengrens, maar verhoogd cardiovasculair risico. Keuring aanbevolen boven 50 bij eerste duikopleidingen.
Gezondheidshistorie bijhouden
Log medicatiewijzigingen, KNO-problemen en duikgerelateerde klachten (oor, duizeligheid) per duik in Depth. Dit patroon is waardevolle input bij je volgende keuring of bij een incidentrapportage.