Schaaldieren (Crustacea) vormen een van de soortenrijkste groepen in de zee. Ze zijn meesterlijk gecamoufleerd, fascinante gedragsvertoners en essentieel voor het rifecosysteem. Leer de meest voorkomende soorten herkennen.
Kreeften (Astacidea en Achelata)
Europese zeekreeft (Homarus gammarus)
De bekendste kreeft van de Noordzee en Atlantische kust. Donkerblauw/zwart bij leven (pas gekookt wordt hij rood). Tot 60 cm lang. Leeft in spleten en holen op hard substraat (rotsige bodem, scheepswrakken). Actief 's nachts; overdag diep in zijn schuilplaats.
Waar zien? Britse kust (Wales, Schotland), Normandie, Noorwegen. Minimumafmetingen beschermd; niet aanraken.
Europese langoest (Palinurus elephas)
Geen scharen — de langoest heeft lange antennes als verdedigingswapen. Roodbruin met gele vlekken. Leeft op rotsbodem 10–70 meter. Sociale soort die in groepen overwintert.
Waar zien? Middellandse Zee, Atlantische kust van Portugal en Bretagne.
Slipper lobster (Scyllaridae)
Platte, schildpad-achtige kreeftsoort. Tropische soorten leven in rifgebieden (Rode Zee, Caraïben, Azië). Herkenbaar aan de brede, platte antenneschuiven.
Krabben (Brachyura)
Gewone zwemkrab (Liocarcinus depurator)
Middelgrootte krab met achterpoten die afgeplatst zijn als peddels. Kan achteruit zwemmen. Leeft op zandbodem en in zeegras.
Spinkrab / grote spinkrab (Maja squinado)
Stekelige, langpootige krab met heldere oranje/rode kleur bij volwassenen. Trekt op in massale migraties langs de Atlantische kust. Formindert bij Bretoense kust en Portugal.
Fluwelenkrab (Necora puber)
Agressieve krab met rode ogen en blauwe pootgewrichten. Frontale zwemkrab, bijt snel. Leeft op rotsbodem in Atlantisch Europa.
Maskeerkrab (Corystes cassivelaunus)
Graaft zich in het zand met alleen de lange antennes boven het oppervlak uitstekend. Zeldzame maar fascinerende vondst op zandbodems.
Garnalen en meesters van camouflage
Schoonmakergarnalen (Lysmata amboinensis)
Tropische witte en rode garnalen die in cleaning stations vis parasieten afkuisen. Te vinden bij koraalriffen in de Indische en Stille Oceaan. Gaan de bek van murenen in om parasieten te verwijderen.
Geestgarnaal / Ghostgarnaal
Transparante garnaal die bijna onzichtbaar is bij koraal en zeegras. Meerdere soorten; moeilijk te onderscheiden zonder macrolens.
Mantiskreeft (Stomatopoda)
Geen echte kreeft maar een evolutionair apart geslacht. Herkenbaar aan de ogen (16 typen fotoreceptoren — het meest complexe kleurenzien van het dierenrijk) en de klauwslagen (40 m/s snelheid). Leeft in tropische ondiepe wateren.
Herkenningsstrategie
- Scharen vs. geen scharen: kreeften hebben ze (Homarus), langoesters niet
- Vorm van het schild (carapax): rond = krab, langwerpig = kreeft/langoest
- Looprichting: krabben lopen zijwaarts, kreeften achteruit
- Habitat: rotsbodem, zandzak, rifkloofje, cleaning station
Log bijzondere schaaldierenwaarnemingen in Depth — een kreeft of mantiskreeft in je logboek is altijd de moeite waard.
Veelgestelde vragen
Mag ik een kreeft oppakken?
In de meeste beschermde gebieden: nee. In open water in landen met vangstregels alleen met vergunning. Als duiker: fotografeer, niet oppakken.
Zijn mantiskreeften gevaarlijk?
De klauwslagen zijn extreem krachtig en kunnen een vinger breken. Fotograferen van op veilige afstand.
Welk seizoen voor kreeftenduiken?
Europese kreeft: zomer en herfst aan de Atlantische kust (mei–oktober). Langoesters: zomer in de Middellandse Zee.