Als duiker hoop je nooit een noodgeval mee te maken — maar voorbereiding is geen overbodige luxe. Een duikongeval kan snel en onverwacht optreden. Wie de eerste stappen kent, kan levens redden terwijl professionele hulp onderweg is.
De meest voorkomende duikongevallen
Decompressieziekte type I (DCS I): symptomen in gewrichten, spieren en huid. Jeuk, vlekken, gewrichtspijn die begint 15 minuten tot 24 uur na de duik.
Decompressieziekte type II (DCS II): symptomen in het centrale zenuwstelsel, longen of innerlijk oor. Verlamming, tintelingen, verwardheid, duizeligheid, kortademigheid. Medisch noodgeval — direct drukketelbehandeling nodig.
Arteriële gasembolie (AGE): een luchtbel treedt in de bloedstroom via een scheuring in de longblaasjes, typisch door te snel opstijgen of inadem houden bij stijgen. Symptomen beginnen binnen minuten na opstijging: verwardheid, verlamming, bewusteloosheid. Levensgevaarlijk.
Bijna-verdrinking (near-drowning): de duiker is bewusteloze of semi-bewust aan het oppervlak na een drenkeling of bewustzijnsverlies onder water. Altijd directe reanimatie en zuurstof.
Barotrauma: drukgerelateerd letsel aan oor, bijholten of longen door onvoldoende compensatie bij af- of opstijging.
Eerste stappen bij een duikongeval
1. Zorg voor veiligheid
Verwijder de duiker uit het water zonder jezelf in gevaar te brengen. Roep om hulp. Controleer of de omgeving veilig is voordat je begint met eerste hulp.
2. Controleer bewustzijn en ademhaling
- Is de duiker bij bewustzijn en reageert hij/zij?
- Ademt de duiker normaal?
Als de duiker niet ademt: start CPR (reanimatie) onmiddellijk en stuur iemand om een AED te halen.
Als de duiker bewust is maar symptomen vertoont: ga naar stap 3.
3. Geef 100% zuurstof
Zuurstof is de meest effectieve eerste maatregel bij decompressieziekte en arteriële gasembolie. Geef zo snel mogelijk 100% zuurstof via een non-rebreathing masker (hoge-flow masker). Laat de duiker plat liggen — zijligging als hij bewusteloos is maar ademt.
Elk duikcentrum en elke boot met DAN-verzekering heeft een zuurstofkits aan boord. Controleer dit vóór elke duikvakantie.
4. Houd de duiker warm en stil
Hypothermie verergert decompressieziekte. Wikkel de duiker in dekens. Geef geen alcohol en laat de duiker niets eten of drinken als operatie nodig kan zijn.
Laat de duiker niet opnieuw duiken — ook niet als de symptomen verdwijnen na zuurstof.
5. Bel DAN
DAN Europa medisch noodnummer: +39 06 4211 5685 (24/7 bereikbaar)
De DAN-arts geeft telefonische begeleiding, adviseert over transport en coördineert contact met de dichtstbijzijnde drukketel. DAN houdt een internationaal register bij van drukketels die beschikbaar zijn.
Nederlandstalige DAN-hulplijn: DAN Benelux via dezelfde lijn.
Houd de DAN-lijn beschikbaar als contactnummer in je duikuitrusting en in je telefoon. DAN-lidmaatschap (€45–€90/jaar) dekt de kosten van drukketelbehandeling en medische evacuatie — een investering die de moeite waard is.
Veelgemaakte fouten bij eerste hulp
Opnieuw duiken: NOOIT duiken als er ook maar een hint van DCS is, ook niet als de pijn verdwijnt na zuurstof. Drukketelbehandeling is de enige echte behandeling.
Te laat bellen: elk uur uitstel verlaagt de kans op volledig herstel bij DCS type II. Bel DAN bij de minste twijfel.
Zuurstof weigeren: sommige duikers denken dat zuurstof niet nodig is bij lichte symptomen. Zuurstof helpt altijd en schaadt nooit bij DCS-verdenking.
Wachten op symptomen bij bewusteloze duiker: bij bewusteloosheid na opstijging ga je altijd uit van arteriële gasembolie tot het tegendeel is bewezen.
DAN-verzekering en eerste hulp cursus
Een PADI Rescue Diver of EFR/EHBO-certificering leert je hoe je gereanimeerde duikers op en in het water helpt. Deze cursussen zijn sterk aanbevolen voor iedereen die duikt met anderen.
Een DAN OEBD (Oxygen First Aid for Dive Injuries) cursus leert je specifiek hoe je het zuurstofapparaat bedient bij een duikongeval.
Bewaar de DAN-noodlijn in Depth als notitie in je profiel — dan heb je hem altijd bij de hand wanneer je je duiken registreert en plant.