Wat is decompressieziekte?
Tijdens een duik neemt het lichaam stikstof op onder druk. Bij te snelle stijging kan die stikstof niet langs de normale route via ademhaling worden afgevoerd. In plaats daarvan vormt het belletjes in weefsels en bloed — met potentieel ernstige gevolgen voor zenuwen, gewrichten, longen en hersenen.
DCS wordt ook wel "de bends" of caissonziekte genoemd, naar de negentiende-eeuwse brugwerkers die in luchtdrukissons werkten.
Type I versus Type II DCS
Type I: mild (gewrichten en huid)
- Gewrichtspijn, meestal knie, schouder of elleboog
- Huidroodheid of marmering (cutis marmorata)
- Lymfoedeem (lokale zwelling)
- Vermoeidheid
Type II: ernstig (neurologisch, longaanval, choking)
- Tintelingen, gevoelloosheid of verlamming
- Verlies van blaas- of darmcontrole
- Visusproblemen of dubbelzien
- Duizeligheid, braken, gehoorverlies (inneroor-DCS)
- Kortademigheid en hoesten bloed (choking/longembolie)
- Bewustzijnsverlies
Type II DCS is een medisch spoedgeval. Bel direct 112 of de dichtstbijzijnde recompressiekamer.
Arteriale gasembolie (AGE) — het gevaarlijkste scenario
AGE treedt op als luchtbellen rechtstreeks in de slagaders terechtkomen, veelal door longoverdruk bij een paniekaanval of een gebarsten longblaas. Symptomen zijn identiek aan een beroerte: éénzijdige verlamming, spraakproblemen, bewustzijnsverlies — onmiddellijk na het verlaten van het water.
AGE is urgenter dan DCS type II. Behandeling is identiek: 100% zuurstof + zo snel mogelijk recompressie.
Risicofactoren die DCS vergroten
| Factor | Risicoverhoging | |---|---| | Meerdere duiken per dag | Cumulatieve stikstofbelasting | | Te snelle stijging | Primaire oorzaak | | Niet respecteren van veiligheidsstops | Onvoldoende offgassing | | Uitdroging | Verminderde circulatie, tragere N₂-afvoer | | Lichamelijke inspanning direct na duik | Versnelt belvorming | | Patent foramen ovale (PFO) | Veneuze bellen bypassen de longen | | Koud water | Vasoconstrictie vertraagt N₂-afvoer | | Duiken op hoogte | Verlaagde druk aan oppervlak = minder marge |
Eerste hulp bij vermoedelijke DCS
- Staak alle verdere duikactiviteiten
- Leg het slachtoffer neer (of zijligging bij misselijkheid)
- Geef 100% zuurstof via niet-rebreathing masker — zo lang mogelijk, ononderbroken
- Geef geen aspirine of ibuprofen tenzij instructie van duikarts
- Rehydreer met water of isotone vloeistof (geen alcohol, geen cafeïne)
- Neem contact op met DAN (Divers Alert Network): +1-919-684-9111 (24/7 medische hulplijn)
- Vervoer naar recompressiekamer — meest urgente deel
Recompressie
In een hyperbare kamer wordt de druk opgebouwd zodat stikstofbellen oplossen, waarna een gecontroleerd protocol de druk langzaam verlaagt. Behandeling bestaat uit zuurstof-adembeurten afgewisseld met luchtpauzes (Navy Treatment Table 6 of 9).
Hoe sneller de behandeling, hoe beter de uitkomst. Wacht niet tot morgen.
PFO en duiken
Een patent foramen ovale (PFO) is een gat in het harttussenschot dat bij 25% van de bevolking niet volledig sluit na de geboorte. Bij duikers vergroot PFO de kans op DCS type II en inneroor-DCS, omdat veneuze stikstofbellen de longen bypassen en direct in het arteriële systeem terechtkomen.
Overweeg PFO-screening (echo) als je:
- DCS hebt gehad ondanks correcte duikpraktijk
- Meerdere duiken per dag plant op safaritrip
- Technisch duiken wilt gaan beoefenen
Preventie
- Respecteer altijd de veiligheidsstop (5 minuten op 5 meter, minimaal)
- Stijg maximaal 9 meter per minuut
- Hydrateer goed vóór en na de duik
- Gun jezelf 24 uur na de laatste duik voor vluchten
- Plan conservatief: duikcomputer ≠ de ondergrens van de norm, maar een plafond
Loggen in Depth
Noteer in Depth altijd de stijgsnelheid, veiligheidsstops en eventuele symptomen na de duik. Dit geeft je een accuraat beeld van patronen in je duikgedrag die risico vergroten.