Decompressieziekte (DCS, ook wel caissonziekte of "the bends") ontstaat als stikstofgas bij te snelle opstijging bubbels vormt in bloed of weefsel. Het is medisch urgent — uitstel van behandeling verergert de schade. Elke duiker moet de symptomen kennen.
Twee typen DCS
DCS Type I (mild)
- Huid-DCS: Jeuk, vlekken, "marmering" van de huid
- Pijn-DCS ("de bends"): Gewrichtspijn, spierpijn — typisch in schouders, knieën, ellebogen
- Zelden levensbedreigend; bijna altijd volledig herstelbaar bij behandeling
DCS Type II (ernstig)
- Neurologisch: Tintelingen, gevoelloosheid, zwakte in ledematen; in ernstige gevallen verlamming
- Longen ("chokes"): Borstkassenpijn, kortademigheid, hoest — levensgevaarlijk
- Centraal zenuwstelsel: Visusstoornissen, coördinatieverlies, bewustzijnsverandering
Symptomen: wanneer moet je alert zijn?
Symptomen treden op:
- Binnen 1 uur: 50% van de gevallen
- Binnen 6 uur: 85% van de gevallen
- Binnen 24 uur: 99% van de gevallen
Rode vlaggen na het duiken:
- Gewrichts- of spierpijn die niet past bij de inspanning
- Tintelingen of gevoelloosheid in handen, voeten, lips
- Extreme vermoeidheid
- Huid die jeukt, rood wordt of leerachtig aanvoelt
- Visusstoornissen (wazig, dubbelzien)
- Hoofdpijn die erger wordt
- Problemen met lopen of coördinatie
Wat te doen bij vermoeden van DCS
Onmiddellijk
- Stop met duiken — geen verdere duiken, ook niet om te "recomprimeren"
- Geef 100% zuurstof — zuurstoftherapie verlaagt het stikstofgehalte snel en is bewezen effectief als eerste hulp
- Leg de patiënt neer — horizontale positie, niet rechtop
- Houd de patiënt warm
- Zorg voor hydratatie — water of sportdrank, geen alcohol
Neem contact op
- DAN (Divers Alert Network): 24/7 noodlijn: +1-919-684-9111 (internationaal) of +31 (0)20 592 0555 (NL)
- 112/emergency services: Als patiënt niet reageert of neurologische symptomen heeft
Vervoer naar drukkamer
Zie altijd een arts. Als DCS bevestigd: hyperbare zuurstoftherapie in een drukkamer. Niet zelf rijden — circulatoire problemen kunnen patiënt plotseling doen flauwvallen.
Wat NIET te doen
- Niet duiken om te recomprimeren: Onderwater recompressie is gevaarlijk en ineffectief zonder medische ondersteuning
- Geen alcohol: Verergert dehydratie en vaatverwijding
- Geen NSAID's (ibuprofen): Kunnen bij neurologische DCS problemen verergeren; enkel paracetamol als pijnstiller
Risicofactoren
Hogere kans op DCS bij:
- Veelvuldige duiken op één dag
- Snelle opstijging (> 9m/minuut)
- Vliegtuig binnen 18 uur na duiken
- Dehydratie voor de duik
- Overgewicht / hoge lichaamsvetpercentage
- Patent Foramen Ovale (PFO) — gat in hart-scheidswand
DAN-verzekering
DAN-leden krijgen gedekte hyperbaarkosten wereldwijd. Een drukkaarbehandeling kost €3.000-10.000 zonder verzekering. DAN-lidmaatschap kost €60-90 per jaar.
Log alle duiken altijd in Depth zodat de drukkamer-arts exact uw duikprofiel heeft: diepte, tijd, herhalingen, veiligheidsStops, interval.