De Azoren zijn negen eilanden midden in de Atlantische Oceaan, 1.500 km van Portugal. De zee om de eilanden is oud en diep — de Atlantische Oceaan is hier 1.000 tot 3.000 meter. Dat trekt grote dieren. Wie de open oceaan in wil duiken zonder naar de Indische Oceaan te vliegen, komt hier.

Wat maakt de Azoren bijzonder?

Drie factoren maken de Azoren uniek voor Europese pelagisch duikers:

Stroming: Warme en koude Atlantische stromingen ontmoeten elkaar. Plankton bloeit, kleine vis volgt, grote vis volgt de kleine vis.

Diepte vlak bij de kust: Het eiland Pico rijst in 48 uur op van 2.000 meter zeebodem. Op 200 meter van de kust is het al 400 meter diep. Pelagische dieren zwemmen letterlijk voorbij de pier.

Bescherming: De Azoren hebben in 1980 de walvisjacht verboden en sindsdien strenge mariene beschermingszones ingesteld. Populaties zijn hersteld.

Spermwhales: het unicum van de Azoren

Spermwhales (*Physeter macrocephalus*) leven het hele jaar rond de Azoren, met name bij Pico en Faial. Dit zijn de grootste tandwalvissen ter wereld (tot 18 meter, 57 ton) en ze duiken tot 3.000 meter op zoek naar reuzeninktvis.

Spermwhales te water gaan is snorkelduiken, geen scuba. Ze zijn te groot en te snel voor SCUBA-duikers — met uitrusting ben je te traag. Je gaat over de kant, de walvissen komen naar jou. Sommige individuen zijn nieuwsgierig en draaien rondjes, anderen gaan door. Een ontmoeting duurt 5–20 minuten.

Operators die dit aanbieden: Espirito Azul (Pico), Norberto Diver (Faial). Seizoen: april–oktober.

Blauwvintonijn

Atlantische blauwvintonijn (*Thunnus thynnus*) jaagt op sardines en makrelen die op de Azoren samentrekken in de zomer. Hamerhaaien volgen de tonijn. Pelagisch duiken in open water met schoolen tonijn van 50 kg+ om je heen is visceraal — ze bewegen met een snelheid van 70 km/u en je voelt de stroming als ze langs je schieten.

Beste periode: juli–september, bij Faial en Flores.

Hamerhaaien

Gladde hamerhaaien (*Sphyrna zygaena*) en gewone hamerhaaien (*Sphyrna lewini*) scholen in de thermocline bij de Azoren. Princess Alice Bank (midden-Atlantisch, bereikbaar met liveaboard vanuit de Azoren) is de bekendste haaienplek in het noordoostelijk deel van de Atlantische Oceaan.

Seizoen hamerhaaien: juni–september. Thermocline op 20–30 meter.

Rifduiken op de Azoren

Naast pelagisch zijn er ook rifduiken. De riffen zijn anders dan tropisch: zwarte vulkanische lava bedekt met kleine kleurrijke soorten. Veel Atlantische soorten die je elders niet ziet: Atlantische mantarog (zeldzaam), Atlantische kreeften (groter dan de Middellandse Zee-soort), grote murene.

Beste rifduiken: Pico (Grotto), Santa Maria (rijkste rifecosysteem), Corvo (minst bezocht).

Praktisch

Beste basis: Pico (vliegveld Pico Airport). Alternatief: Faial (grotere luchthaven, 30 minuten per boot).

Vliegen: Amsterdam → Lissabon (3u) → Pico of Faial (2,5u). KLM/TAP vliegt.

Water: 17°C (okt–mrt) tot 24°C (aug). Wetsuit: 5mm droogpak voor spermwhale-snorkelen (lang in het water), 3mm voor rifduiken in zomer.

Seizoen: pelagisch April–oktober; rifduiken het hele jaar.

Noteer elke pelagische ontmoeting in Depth — tijdstip, diepte, aantal exemplaren, gedrag. Die data telt voor wetenschappelijk onderzoek.