Nitrox — ook wel EANx (Enriched Air Nitrox) of gewoon "enriched air" genoemd — is een gasmengsel met meer zuurstof dan gewone lucht (>21%). De meest gebruikte mengsels zijn EANx32 (32% zuurstof) en EANx36. Nitrox is in de recreatieve duiksport populair vanwege één hoofdreden: minder stikstofopname per duik, wat langer bottom-time of kortere oppervlakteintervallen oplevert.

Hoe werkt nitrox?

Bij normale perslucht (21% O₂) neemt je lichaam bij elke ademhaling stikstof op. Stikstof hoopt op in je weefsels en bepaalt je no-decompressielimiet (NDL). Met nitrox vervang je een deel van de stikstof door extra zuurstof. Resultaat: minder stikstofopname per minuut op dezelfde diepte → langere NDL.

Voorbeeld: op 18 meter heb je met lucht een NDL van circa 56 minuten. Met EANx32 is dat opgelopen tot circa 95 minuten. Met EANx36 nog langer.

Maar nitrox is geen vrijbrief voor dieper of gevaarlijker duiken — integendeel.

De keerzijde: maximale bedrijfsdiepte (MOD)

Meer zuurstof betekent een lager maximaledieptelimiet. Bij te hoge zuurstofpartikkeldruk (pO₂ > 1,4 bar bij recreatief duiken, 1,6 bar als absolute grens) treedt zuurstofvergiftiging op: convulsies, bewusteloosheid, verdrinking.

De maximale bedrijfsdiepte (MOD — Maximum Operating Depth) bereken je als volgt:

MOD = (pO₂ max / fractie O₂) - 1 × 10

Voor EANx32 bij pO₂ = 1,4 bar: MOD = (1,4 / 0,32 − 1) × 10 = 33,75 meter. Voor EANx36 bij pO₂ = 1,4 bar: MOD = (1,4 / 0,36 − 1) × 10 = 28,9 meter.

Duiken dieper dan de MOD is verboden en levensgevaarlijk.

Nitrox-certificering

Een aparte nitrox-cursus (PADI Enriched Air Diver, SSI Enriched Air Nitrox, of TDI Nitrox) duurt doorgaans één dag of minder. De cursus omvat:

Theorie over stikstof/zuurstof-balans en NO-decompressietabellen
Berekening van MOD en equivalent air depth (EAD)
Gebruik van een nitrox-analyzer
Instellen van je duikcomputer op EANx

De cursus is voor de meeste recreatieve duikers sterk aanbevolen als je regelmatig meerdere duiken per dag maakt — typisch op duikvakantie.

Gasanalyse: altijd zelf controleren

Je mag nooit blindelings vertrouwen op het etiket van een nitrox-cilinder. Analyseer altijd zelf de zuurstoffractie met een nitrox-analyzer voordat je de cilinder vult of duikt:

Laat een klein beetje gas uitstromen om de analyzer te kalibreren.
Hou de analyzer voor de uitstroomopening en wacht tot de waarde stabiel is.
Noteer de gemeten waarde en bereken de MOD.
Stel je duikcomputer in op de gemeten waarde — niet op de nominale waarde van het etiket.

Staat er "EANx32" op het etiket maar meet je 34%? Gebruik dan 34% voor je computerinstelling en bereken de bijbehorende lagere MOD.

Nitrox instellen op je duikcomputer

Elk nitrox-compatible duikcomputer heeft een O₂%-instelling. Stel de fractie in vóór je de cilinder opendraaiert en vóór de duik begint. De computer gebruikt deze waarde voor zijn NDL-berekeningen en waarschuwt je als je de MOD nadert.

Veelgemaakte fout: de computer instellen op de nominale waarde (bijv. 32%) terwijl de cilinder met een ander mengsel is gevuld. Dit leidt tot een onjuiste NDL-berekening of een te diepe duik zonder waarschuwing.

Wanneer is nitrox de moeite waard?

Meerdere duiken per dag: het langere NDL en kortere oppervlakteinterval zijn het meest voordelig bij meerdere duiken op één dag.
Ondiepe riffen (< 30 meter): op tropische riffen duik je vaak op 12–25 meter — precies het bereik waar nitrox het meeste verschil maakt.
Minder vermoeidheid: sommige duikers rapporteren minder vermoeidheid na nitrox-duiken, hoewel wetenschappelijk bewijs hierover beperkt is.

Diepduikers (> 30 meter) profiteren minder van EANx32/36 omdat de MOD de nuttige diepte beperkt.

Registreer elk nitrox-duik in Depth en sla het gebruikte mengsel en de ingestelde MOD op in het notitienveld — zo hou je altijd overzicht van je blootstellingshistorie.