← Duikgids

Decompressieziekte: oorzaken, symptomen en behandeling

Decompressieziekte (DCI), in de volksmond "the bends", ontstaat wanneer opgeloste stikstofgas tijdens het opstijgen niet geleidelijk genoeg vrijkomt. De gasbellen die dan in bloed en weefsels ontstaan, veroorzaken klachten variërend van mild (huidjeuk) tot levensbedreigend (verlamming, bewusteloosheid).

Hoe ontstaat DCI?

Elke 10 m diepte neemt de druk met 1 bar toe. Stikstof lost onder hogere druk beter op in bloed en weefsel. Als je te snel opstijgt, kan die stikstof niet geleidelijk via de longen worden afgevoerd — het borrelt uit als CO₂ in een geschudde frisdrankfles.

Risicofactoren:

  • Te snelle opstijging (sneller dan 9–18 m/min)
  • Onvoldoende veiligheidshaltes (safety stops)
  • Vliegen of hoogteligging kort na duiken
  • Uitdroging (verminderde bloedbaan-efficiëntie)
  • Meerdere duiken per dag met korte rustpauzes
  • Koud water (vaatvernauwing)
  • Overgewicht (stikstofopslag in vetweefsel)
  • Patent foramen ovale (PFO) — hartafwijking bij 25% van de bevolking

Symptomen herkennen (binnen 24 uur na duiken)

Type I (mild):

  • Huidjeuk of huidroodheid ("skin bends")
  • Gewrichts- of spierpijn, typisch in schouders, ellebogen, knieën
  • Lymfezwelling

Type II (ernstig):

  • Neurologisch: tintelingen, gevoelsverlies, verlamming
  • Pulmonair ("chokes"): pijn op de borst, hoesten, ademnood
  • Vestibulaire DCS: duizeligheid, gehoorverlies, tinnitus, misselijkheid
  • Ernstige gevallen: bewusteloosverlies, hartritmestoornissen

Eerste hulp

  1. Leg het slachtoffer neer in strekhouding (niet rechtop zetten)
  2. Geef 100% zuurstof via masker — dit bespoedigt stikstofabsorptie
  3. Hydrateer oraal (water, niet alcohol) als de persoon bewust en kan slikken
  4. Bel DAN-noodlijn of nationaal alarmnummer voor advies
  5. Vervoer naar hyperbaar centrum — dit is de definitieve behandeling

Hyperbare zuurstoftherapie (HBO)

In een hyperbare kamer wordt de patiënt onder verhoogde druk gezet (2–3 bar) terwijl 100% zuurstof wordt ingeademd. Dit krimpt bestaande stikstofbellen en versnelt de uitstoot. Meerdere sessies zijn vaak nodig.

Dichtstbijzijnde HBO-centra Nederland:

  • AMC Amsterdam
  • LUMC Leiden
  • Duikhyperbaar Zeeland (Goes)

Voorkomen: de gouden regels

  1. Volg de decompressielimieten van je duikcomputer strikt op
  2. Maak altijd een safety stop op 5 m voor minimaal 3 minuten
  3. Stijg langzaam op: maximaal 9 m/min bij de laatste 10 m
  4. Drink voldoende water vóór en na duiken
  5. Vlieg pas na 18–24 uur na je laatste duik (langer bij repeterende duiken)
  6. Niet duiken met koorts of griep: hogere decompressiekans bij slechte circulatie

Loggen in Depth

Depth toont je no-decompressietijden per duik op basis van het Bühlmann-algoritme. Log elke duik direct na het water verlaten zodat het algoritme de volgende duik nauwkeurig kan berekenen. Sla ook je veiligheidshalte-data op — bewijs dat je de protocollen hebt gevolgd.