Decompressieziekte (DCS), ook wel duikersziekte of caisson-ziekte, is de gevaarlijkste acute aandoening bij het duiken. Ze ontstaat wanneer stikstofbubbels in het bloed of weefsel verschijnen bij te snel opstijgen. Met de juiste kennis is DCS grotendeels te voorkomen — en bij snelle behandeling ook goed te behandelen.
Hoe ontstaat DCS?
Onder water staat het lichaam onder hogere druk. Stikstof uit de ademlucht lost op in het bloed en weefsel (in grotere hoeveelheden naarmate je dieper en langer duikt). Bij te snel opstijgen daalt de druk te snel — stikstof "ontgast" en vormt bubbels, vergelijkbaar met het openen van een fles sprankelend water.
Soorten DCS
Type I (milde DCS):
- Huid: jeuken, rode vlekken (cutis marmorata), huiduitslag
- Gewrichten: pijnscheuten in schouders, ellebogen, knieën, heupen ("the bends")
- Lymfe: zwelling, moeheid
Type II (ernstige DCS):
- Neurologisch: tintelingen, gevoelloosheid, verlamming
- Longproblemen: hoesten, pijn op de borst (chokes) — bubbels in longcirculatie
- Vestibulaire problemen: duizeligheid, gehoorverlies
- Bewustzijnsverlies (ernstigste gevallen)
Vroege symptomen herkennen
DCS-symptomen treden op binnen 1–6 uur na de duik (soms tot 24 uur). Vroege symptomen: gewrichtspijn die toeneemt bij bewegen, tintelingen in handen of voeten, extreme vermoeidheid, huiduitslag.
Gouden regel: elk onverklaarbaar onwel voelen na een duik = verdacht voor DCS. Neem het serieus.
Wat te doen bij vermoeden van DCS?
- Stop met duiken — elke extra duik verergert de situatie
- Geef 100% zuurstof (PADI Emergency Oxygen kit) — zuurstof versnelt het oplossen van stikstofbubbels
- Geef voldoende vloeistoffen (water, geen alcohol)
- Bel DAN — Divers Alert Network: +1-919-684-9111 (24/7 duikmedewerij); of lokale hulpdienst
- Ga naar een hyperbare kamer — de definitieve behandeling is recompressie in een drukkamer
Geen zelfmedicatie met duiken — recompressie door zelf te herduiken is gevaarlijk en geen medisch verantwoorde behandeling.
Hoe voorkom je DCS?
Stijgsnelheid beheersen: nooit sneller dan 9–10 meter per minuut opstijgen. Bij computerduiken: volg de computer.
Veiligheidshalte: maak altijd een veiligheidshalte van 3–5 minuten op 5 meter. Verplicht bij elke NDL-duik.
Rust tussen duiken: wacht minimaal 1 uur tussen duiken (computergestuurd). Hoe meer stikstof je hebt ingeladen, hoe langer je wacht.
Vluchten: duik niet op de dag van je vlucht. Wacht minimaal 18–24 uur na je laatste duik voor je vliegt. Hogere DCS-risico bij lagere cabinedruk van vliegtuig.
Hydratatie: drinkwel genoeg water — uitdroging verhoogt DCS-risico.
Conditie: vermoeidheid, stress, alcohol, hoge leeftijd en slechte conditie verhogen het risico.
Gebruik Depth om je duiken te loggen met diepte, duur en herstellijden. Dit helpt instructeurs en artsen bij de anamnese.
Veelgestelde vragen
Is DCS hetzelfde als een luchtembool?
Nee — een luchtembool (arterial gas embolism, AGE) is anders: bij te snel stijgen kan overdruk lucht in de longblaasjes laten scheuren en lucht in de bloedstroom terechtkomen. AGE is direct levensbedreigend; symptomen treden op binnen seconden na het oppervlak komen. Behandeling is dezelfde (hyperbare kamer).
Kun je DCS krijgen bij ondiepe duiken?
DCS is onwaarschijnlijk bij duiken ondieper dan 10 meter, maar niet onmogelijk bij herhaaldelijk duiken of snel opstijgen. Het risico neemt toe met diepte, duur en aantal duiken.
Welke verzekering dekt DCS-behandeling?
DAN-verzekeringen dekken hyperbare behandeling wereldwijd. Reguliere reisverzekeringen dekken duikongevallen soms niet. Neem een specialistische duikverzekering (zie ook: [[duikverzekering-dan-europe]]).